بابل؛ شهر بهارنارنج
بابل، معروف به شهر بهارنارنج، یکی از شهرهای استان مازندران و مرکز شهرستان بابل است. این شهرستان از پرجمعیتترین شهرستانهای مازندران و از شهرستانهای پرجمعیت شمال ایران به شمار میرود.
بابل یکی از شهرهای مهم شمال کشور در زمینههای پزشکی، کشاورزی، دانشگاهی، سیاسی، فرهنگی و تجاری است. این شهر در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری دریای مازندران و حدود ۲۱۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد و در حد فاصل دریای مازندران و رشتهکوه البرز واقع شده است.
این شهر به دو منطقه شهری تقسیم میشود و از نظر ارتباطات مخابراتی نیز اهمیت دارد. بابل بیش از ۲۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی دارد. دانشگاه صنعتی نوشیروانی از مهمترین مراکز دانشگاهی شهر است و دانشگاه علوم پزشکی بابل نیز از ویژگیهای مهم این شهر محسوب میشود.
طبق اطلاعات ارائهشده، جمعیت شهری بابل در سرشماری سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۶۱٬۷۳۳ نفر و جمعیت روستایی شهرستان ۲۳۳٬۷۳۹ نفر بوده است.
نامهای تاریخی بابل
نام بابل در گذشته با نام بارفروش شناخته میشد. دلیل نامگذاری بارفروش، تجارت و رفتوآمد تاجران و بازرگانان در این شهر عنوان شده است.
نخستین نقشهای که نام این شهر را ذکر کرده، در کتاب «مسالک و الممالک» اصطخری، مربوط به قرن چهارم قمری، دیده میشود. در این نقشه نام شهر «مامطیر» بوده و در میان دو نام «ساریه» و «میله» قرار داشته است.
در منابع تاریخی، نامهای دیگری نیز برای این منطقه مطرح شده و نام کهن «مه میترا» نیز برای آن ذکر شده است.
تغییر نام به بابل
در سال ۱۳۱۰ هجری شمسی و همزمان با آغاز نقشهکشی از شهر، نام آن به دستور رضا پهلوی از «بارفروش» به «بابل» تغییر یافت. این تغییر نام در تاریخ ۱ آذر ۱۳۱۰ ثبت شده است.
نام بابل به رودخانه باوُل یا بابُل نسبت داده شده است. حتی پیش از تغییر نام شهر، رودخانهها و نهرهایی با نامهای باوُل و بابل در میان مردم شناخته میشدند. وجود نامهایی مانند بابلکان و بابلکنار نیز از دیگر شواهد مطرحشده درباره ریشه این نام است.
آبوهوا و موقعیت جغرافیایی
ارتفاع شهر بابل حدود دو متر پایینتر از سطح دریاهای آزاد عنوان شده است. این شهر در حدود ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه و ۱۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۴۴ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول شرقی از نصفالنهار گرینویچ قرار دارد.
بابل در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری جنوب دریای مازندران قرار گرفته و رشتهکوه البرز نیز در حدود ۱۰ کیلومتری جنوب شهر واقع شده است.
قرار گرفتن بابل در مرکز استان مازندران، نزدیکی به دریای مازندران و شهر گردشگری بابلسر و همچنین دسترسی مناسب به مسیرهای اصلی، موقعیت جغرافیایی ویژهای به این شهر داده است.
دو مسیر مهم هراز و فیروزکوه نیز در فاصله نسبتاً نزدیکی از بابل قرار دارند؛ مسیر هراز در حدود ۳۰ کیلومتری غرب و مسیر فیروزکوه در حدود ۱۵ کیلومتری شرق شهر واقع شدهاند.
بادهای منطقه
از بادهای مهم و فصلی منطقه بابل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
سورتوک، از سیبری در زمستان
-
باد خوشآباد
-
درهنور
-
اوزروا
-
گیلوا
-
بادسام
رودخانه بابلرود
بابلرود یکی از رودهای پرآب استان مازندران است که از کوههای سوادکوه سرچشمه میگیرد. شاخه مهم این رود، سجادرود، است.
بابلرود حدود ۷۸ کیلومتر طول دارد و پس از عبور از غرب شهرستان بابل و آبیاری شالیزارهای منطقه، در بابلسر به دریای مازندران میریزد.
مصب بابلرود یکی از مناطق مناسب برای تفریحات آبی محسوب میشود. عمق رودخانه در بخشهای مرکزی کم است، اما هرچه به محل ورود آن به دریا نزدیک میشویم، عمق افزایش پیدا میکند.
راههای ارتباطی بابل با دریا
بابل از چند مسیر مختلف به دریای مازندران و شهرهای ساحلی دسترسی دارد.
مسیر بابل به بابلسر
مسیر اصلی، جاده و اتوبان بابل به بابلسر است که از شمال شهر آغاز میشود و پس از طی حدود ۱۲ کیلومتر به جاده ساحلی بابلسر میرسد. این مسیر یکی از مطمئنترین مسیرهای دسترسی به ساحل برای مسافران محسوب میشود.
جاده زرگرشهر
مسیر دیگر، جاده زرگرشهر بابل یا جاده سپاه دانش است که به محدوده مرزی بابلسر و فریدونکنار میرسد. این مسیر حدود ۲۰ کیلومتر طول دارد.
این جاده در محدوده شهرستان بابل چهار خطه است و در خارج از محدوده شهر به یک مسیر دوخطه تبدیل میشود و در نهایت به جاده ساحلی دریای مازندران میرسد.
جاده بابل به بهنمیر
مسیر دیگر، جاده بابل به بهنمیر است که از شمال شرقی شهر آغاز میشود و پس از حدود ۱۵ کیلومتر به شهر ساحلی بهنمیر میرسد. این مسیر دوخطه و بدون تفکیک است و عرض آن حدود هفت متر عنوان شده است.
محلههای بابل
بابل دارای محلههای قدیمی و جدید متعددی است که بخشی از بافت تاریخی و شهری آن را شکل میدهند.
محلههای قدیمی
از محلههای قدیمی بابل میتوان به افراداربن، یهودیمحله، باقر ناظر، کاسگرمحله یا کوزهگرمحله، عطارمحله، حیدرکلا، آستانه، مسجد کاظمبیگ، سیبباغ، طوقداربن، بیسرتکیه، گلشن، شاهکلا، شاهزنگی یا مسجد جامع، شهدا یا دربالشهدا، برجبن، آقارودپیش، سرحمام آقاحسن، همتآباد، آهنگرکلا، چالهزمین، قصابکلا، پل پیش، نفیبکلا، چهارشنبهپیش، کفشگرمحله، آببخشان، درکهسر، پرکداربن، قورمشلو، بیدآباد، درویشخیل، عربخیل، سنگپل، سرحمام میرزا هادی، میانکت، ابوالحسن و ابوالحسین، دباغخانهپیش، نفتیمحله، وکمحله، بندارکلا، درزیکتی، سرحمام بیزنحاجی، صددستگاه، سبزهمیدان، کمانگر، هفتتن، قاضیکتی، کشتارگاه، گلهمحله، بازگیرکلا، اوشیب، خشتکورهسر، هلیباغ، قراءکلا یا نوعلم، خورشیدکلا، نقیبکلا، پیرعلم، درویش تاجالدین، مؤمنآباد، ابومحله، سیدجلال، آزادبن، کتی و سید زینالعابدین اشاره کرد.
محلههای جدید
از محلهها و شهرکهای جدید بابل نیز میتوان باغ فردوس، موزیرج، امیرکبیر، صددستگاه، باغبانمحله، لرمحله، چهلدستگاه، بحر ارم شرقی، بحر ارم غربی، حمزهکلا، بزاز، اسلام، اکبرین، حکیمآباد، شهرک فرهنگیان، شهرک طالقانی، شهرک اندیشه، شهرک آزادگان، شهرک نیلوفر، شهرک تاکسیرانی، شهرک فرامرزی، شهرک کاظمبیگی، شهرک سعدی، شهرک بهمن، شهرک دانش، شهرک بهزاد، شهرک ارم، شهرک فاطمیه، شهرک آرزو، شهرک شمال، شهرک امام و شهرک گلسار را نام برد.
بزرگراهها، بلوارها و خیابانهای مهم
از مسیرها و خیابانهای مهم بابل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
بزرگراهها و بلوارها:
بزرگراه حائری مازندرانی، بلوار طالقانی، بلوار طبرسی، بلوار نوشیروانی، بلوار کشاورز، بلوار امام رضا، بلوار ولیعصر، بلوار جانبازان، بلوار شهید بهشتی، بلوار میرزا کوچکخان، بلوار ساحلی، بلوار مادر، بلوار غدیر و بلوار شهید نژاداکبر.
خیابانها:
خیابان مدرس، شریعتی، شهید صالحی، مطهری، سید جمالالدین اسدآبادی، امیرکبیر غربی، امیرکبیر شرقی، تختی شرقی، تختی غربی، نواب یا گلشن، بسطامی، تربیت معلم، مصطفی خمینی، نبوت، فرهنگ، سعیدالعلما یا بازار، امام، رستگار، سرگرد قاسمی، روحانی، نیما، سعیدی و شهریارپوری.
رهآورد بابل
مسافران بابل علاوه بر بازدید از آثار تاریخی، فرهنگی، جنگلها و مناظر طبیعی شهرستان، میتوانند محصولات و خوراکیهای محلی این منطقه را نیز به عنوان سوغات با خود همراه ببرند.
محصولات کشاورزی
برنج، بهویژه انواعی مانند طارم، مرکبات، انار جنگلی، ازگیل، صیفیجات، سبزیجات، کاهو و محصولات کشاورزی دیگر از جمله رهآوردهای بابل هستند.
غذاهای محلی و سنتی
از غذاهای محلی بابل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
کهیپلا
-
کهی انار
-
خورشت ناردون
-
خورشت بادمجان کباب
-
بیجبیج
-
مرغ شکمپر
-
خورشت آلو
-
نازخاتون
-
خورشت ساک
-
کرک بپرس
-
هاوریش کدو
-
ملاقورمه
-
نرگسی اسفناج
-
مرغ ترش
-
شامی بابلی
-
آغوز نون
نان و شیرینی
شیرینیهای محلی، کلوچه، گز و مربای بهارنارنج از جمله خوراکیهایی هستند که میتوان به عنوان سوغات تهیه کرد.
نوشیدنیها
شربت، عرق و چای بهارنارنج و عرق شلتوک از نوشیدنیها و فرآوردههای محلی منطقه هستند.
ترشیجات
از ترشیهای محلی میتوان نازخاتون، بادمجان ترشی، سیر ترشی، هفتبیجار و ترشی یارسی را نام برد.
صنایع دستی
جارو، نمد، حصیربافی، گلیم، جاجیم، سبد، جوراب پشمی و انواع پارچههای محلی مانند چوغا، باشلق و وازشمد از صنایع دستی و محصولات سنتی منطقه به شمار میروند.
مراکز درمانی و بیمارستانها
بابل به دلیل برخورداری از مراکز درمانی متعدد، یکی از شهرهای مهم شمال ایران در حوزه پزشکی محسوب میشود.
از مراکز درمانی و بیمارستانهای این شهر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
بیمارستان شهید بهشتی، خیابان شهید قاسمی
-
بیمارستان شهید یحیینژاد، خیابان شهید مصطفی خمینی
-
بیمارستان آیتالله روحانی، بلوار کشاورز
-
بیمارستان کودکان شفیعزاده، امیرکلا، خیابان امام
-
بیمارستان فوق تخصصی بابل کلینیک، خیابان سید جمالالدین اسدآبادی
-
مرکز جراحی سینا، خیابان شیخ طبرسی
-
بیمارستان فوق تخصصی چشم پزشکی میناگر، بلوار کشاورز
-
بیمارستان فوق تخصصی مهرگان، بلوار شهید بهشتی
-
بیمارستان باروری و ناباروری فاطمه الزهرا، بلوار نوشیروانی
-
بیمارستان ۱۷ شهریور، مرزیکلا
-
مرکز جراحی ولیعصر، خیابان دکتر شریعتی
هتلها و مراکز اقامتی
از مراکز اقامتی معرفیشده در متن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
هتل نگین، بابل، مرزیکلا؛ یک ستاره
-
هتل آپارتمان طبرستان، امیرکلا؛ یک ستاره
-
هتل آپارتمان پارسیان، امیرکلا؛ یک ستاره
-
مهمانپذیر بهار نو، میدان هفده شهریور
-
مهمانپذیر پاپلی، میدان هفده شهریور
مراکز خرید و بازارها
بابل دارای مراکز تجاری و بازارهای مختلفی است.
مراکز تجاری
از مراکز خرید و مجتمعهای تجاری شهر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
مجتمع تجاری شهریار، خیابان نیما
-
مجتمع تجاری عطر زیستان، خیابان سعیدی
-
مجتمع تجاری شهروند، بلوار ولیعصر
-
مجتمع تجاری الماس شرق، بلوار ولیعصر
-
مجتمع تجاری زیتون، چهارراه فرهنگ
-
مجتمع تجاری یاس، خیابان مدرس
-
مجتمع نیکان، خیابان شهید مطهری
-
سیتیسنتر، بلوار نوشیروانی
بازارهای میوه و ترهبار
-
میدان بار امام، بلوار امام رضا
-
بازار روز نوشیروانی، بلوار نوشیروانی
-
بازار روز رضوان، خیابان امام
-
بازار روز امام رضا، حیدرکلا
-
بازار روز مسجد جامع، خیابان بازار، مسجد جامع
فرودگاه بابل
فرودگاه بابل در منطقه احمدکلا و در جاده بابلسر قرار دارد و از فرودگاههای قدیمی کشور محسوب میشود. این فرودگاه سالهاست که به صورت متروکه باقی مانده و در سالهای اخیر تلاشهایی برای راهاندازی دوباره آن صورت گرفته است.
در حال حاضر نزدیکترین فرودگاه فعال به شهر بابل، فرودگاه دشتناز ساری در شهرستان میاندرود است که در فاصله حدود ۶۵ کیلومتری شرق مرکز شهر بابل قرار دارد.
راهآهن بابل
در حال حاضر شهر بابل به صورت مستقیم به شبکه راهآهن متصل نیست. نزدیکترین ایستگاه راهآهن سراسری در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری شهر و در قائمشهر قرار دارد.
یکی از پروژههای مطرحشده شرکت راهآهن، مطالعه برای اتصال راهآهن شیرگاه در سوادکوه به بابل و بندر فریدونکنار است.
پایانههای مسافربری بابل
بابل دارای سه پایانه مسافربری است که هر کدام وظیفه متفاوتی در جابهجایی مسافران دارند.
پایانه غرب
پایانه غرب در بخش غربی بابل و در منطقه موزیرج قرار دارد. این پروژه در سال ۱۳۷۲ در زمینی به مساحت ۱۲ هکتار تصویب شد و پس از تملک و آزادسازی حدود چهار هکتار، احداث شد.
عملیات اجرایی پایانه غرب در دیماه ۱۳۹۰ افتتاح و به بهرهبرداری رسید. این پایانه به نقاط مختلف کشور سرویسدهی میکند و در طرح توسعه، وسعت آن به ۱۲ هکتار افزایش خواهد یافت.
پایانه شرق
پایانه شرق در بلوار امام رضا و در بخش شرقی بابل قرار دارد و حدود یک هکتار مساحت دارد. سرویسدهی این پایانه دروناستانی است و بیشتر برای مینیبوس و خودروهای سواری مورد استفاده قرار میگیرد.
پایانه جنوب
پایانه جنوب در بلوار نوشیروانی قرار دارد و مساحتی حدود یک هکتار دارد. این پایانه بیشتر وظیفه جابهجایی مسافران در محدوده شهرستان بابل را بر عهده دارد و مسافران را با مینیبوس به شهرها و روستاهای اطراف منتقل میکند.
تاکسیرانی بابل
سازمان تاکسیرانی بابل از سال ۱۳۸۱ فعالیت خود را آغاز کرده است. طبق اطلاعات ارائهشده، این سازمان با حدود ۲۵۰۰ دستگاه تاکسی و ۳۰۰ دستگاه تاکسی بیسیم زیر نظر شهرداری فعالیت میکند.
آرامستانهای بابل
از آرامستانهای شهر بابل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
آرامستان معتمدی: در شرق شهر، بلوار ولیعصر، خیابان تربیت معلم
-
آرامستان گلمحله: در غرب شهر، بلوار جانبازان، خیابان گلمحله
-
آرامستان سید ذکریا: در جنوب شهر، خیابان شهید صالحی
-
آرامستان درویش فخرالدین: در غرب شهر، موزیرج
-
آرامستان کتی: در شرق شهر، بلوار امام رضا
-
آرامستان کیجاتکیه: در شمال شهر، بلوار جانبازان، کیجاتکیه
مشاور املاک ارگ بابل
مشاور املاک ارگ بابل در ضلع غربی چهارراه امیرکبیر شهر بابل واقع شده است.
